|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Hizmetlerimiz |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Döviz Bilgileri |
|
|
| T.C.M.B |
Alış |
Satış |
| TL |
0 |
0 |
| EUR |
2.2954 |
2.3065 |
| USD |
1.7485 |
1.7569 |
| GBP |
2.7631 |
2.7775 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Vitrin İlanları |
|
|
|
| |
|
|
12 EYLUL 2010 REFERANDUM DUZENLEMELERi
Madde 10 / Eski Hali
Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi dusunce, felsefi inanc, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayirim gozetilmeksizin kanun onunde esittir.
Kadinlar ve erkekler esit haklara sahiptir. Devlet, bu esitligin yasama gecmesini saglamakla yukumludur.
Hicbir kisiye, aileye, zumreye veya sinifa imtiyaz taninamaz.
Devlet organlari ve idare makamlari butun islemlerinde kanun onunde esitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadirlar.
|
|
|
|
Madde 10 / Yeni Hali
Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi dusunce, felsefi inanc, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayirim gozetilmeksizin kanun onunde esittir.
Kadinlar ve erkekler esit haklara sahiptir. Devlet, bu esitligin yasama gecmesini saglamakla yukumludur. 'Bu maksatla alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri olarak yorumlanamaz.'
'Cocuklar, yaslilar, ozurluler, harp ve vazife sehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler icin alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri sayilmaz.'
Hicbir kisiye, aileye, zumreye veya sinifa imtiyaz taninamaz.
Devlet organlari ve idare makamlari butun islemlerinde kanun onunde esitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadirlar.
|
Sonucu
Cocuklar, yaslilar, ozurluler, harp ve vazife sehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gazilerin her alanda avantajli olmalari saglanacak.
|
Madde 20 / Eski Hali
Herkes, ozel hayatina ve aile hayatina saygi gosterilmesini isteme hakkina sahiptir. Ozel hayatin ve aile hayatinin gizliligine dokunulamaz.
Milli guvenlik, kamu duzeni, suc islenmesinin onlenmesi, genel saglik ve genel ahlakin korunmasi veya baskalarinin hak ve ozgurluklerinin korunmasi sebeplerinden biri veya birkacina bagli olarak, usulune gore verilmis hakim karari olmadikca; yine bu sebeplere bagli olarak gecikmesinde sakinca bulunan hallerde de kanunla yetkili kilinmis merciin yazili emri bulunmadikca; kimsenin ustu, ozel kagitlari ve esyasi aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin karari yirmidort saat icinde gorevli hakimin onayina sunulur. Hakim, kararini el koymadan itibaren kirksekiz saat icinde aciklar; aksi halde, el koyma kendiliginden kalkar.
|
|
|
|
Madde 20 / Yeni Hali
Herkes, ozel hayatina ve aile hayatina saygi gosterilmesini isteme hakkina sahiptir. Ozel hayatin ve aile hayatinin gizliligine dokunulamaz.
Milli guvenlik, kamu duzeni, suc islenmesinin onlenmesi, genel saglik ve genel ahlakin korunmasi veya baskalarinin hak ve ozgurluklerinin korunmasi sebeplerinden biri veya birkacina bagli olarak, usulune gore verilmis hakim karari olmadikca; yine bu sebeplere bagli olarak gecikmesinde sakinca bulunan hallerde de kanunla yetkili kilinmis merciin yazili emri bulunmadikca; kimsenin ustu, ozel kagitlari ve esyasi aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin karari yirmidort saat icinde gorevli hakimin onayina sunulur. Hakim, kararini el koymadan itibaren kirksekiz saat icinde aciklar; aksi halde, el koyma kendiliginden kalkar.
Herkes, kendisiyle ilgili kisisel verilerin korunmasini isteme hakkina sahiptir. Bu hak; kisinin kendisiyle ilgili kisisel veriler hakkinda bilgilendirilme, bu verilere erisme, bunlarin duzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaclari dogrultusunda kullanilip kullanilmadigini ogrenmeyi de kapsar. Kisisel veriler, ancak kanunda ongorulen hallerde veya kisinin acik rizasiyla islenebilir. Kisisel verilerin korunmasina iliskin esas ve usuller kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Kisisel veriler ancak kanunlarla ongorulen hallerde veya kisilerin acik rizasi ile islenebilecek ve fislenme tarihe karisacak.
|
MADDE 23 / Eski Hali
Herkes, yerlesme ve seyahat hurriyetine sahiptir.
Yerlesme hurriyeti, suc islenmesini onlemek, sosyal ve ekonomik gelismeyi saglamak, saglikli ve duzenli kentlesmeyi gerceklestirmek ve kamu mallarini korumak;
Seyahat hurriyeti, suc sorusturma ve kovusturmasi sebebiyle ve suc islenmesini onlemek;
Amaclariyla kanunla sinirlanabilir.
Vatandasin yurt disina cikma hurriyeti, vatandaslik odevi ya da ceza sorusturmasi veya kovusturmasi sebebiyle sinirlanabilir.
Vatandas sinir disi edilemez ve yurda girme hakkindan yoksun birakilamaz.
|
|
|
|
MADDE 23 / Yeni Hali
Herkes, yerlesme ve seyahat hurriyetine sahiptir.
Yerlesme hurriyeti, suc islenmesini onlemek, sosyal ve ekonomik gelismeyi saglamak, saglikli ve duzenli kentlesmeyi gerceklestirmek ve kamu mallarini korumak;
Seyahat hurriyeti, suc sorusturma ve kovusturmasi sebebiyle ve suc islenmesini onlemek;
Amaclariyla kanunla sinirlanabilir.
Vatandasin yurt disina cikma hurriyeti, ancak suc sorusturmasi veya kovusturmasi sebebiyle hakim kararina bagli olarak sinirlanabilir.
Vatandas sinir disi edilemez ve yurda girme hakkindan yoksun birakilamaz.
|
Sonucu
Yurtdisina cikis ozgurlugu genisletilecek.
|
Madde 41 / Eski Hali
Aile, Turk toplumunun temelidir ve esler arasinda esitlige dayanir.
Devlet, ailenin huzur ve refahi ile ozellikle ananin ve cocuklarin korunmasi ve aile planlamasinin ogretimi ile uygulanmasini saglamak icin gerekli tedbirleri alir, teskilati kurar.
|
|
|
|
Madde 41 / Yeni Hali
Aile, Turk toplumunun temelidir ve esler arasinda esitlige dayanir.
Devlet, ailenin huzur ve refahi ile ozellikle ananin ve cocuklarin korunmasi ve aile planlamasinin ogretimi ile uygulanmasini saglamak icin gerekli tedbirleri alir, teskilati kurar.
Her cocuk, korunma ve bakimdan yararlanma, yuksek yararina acikca aykiri olmadikca, ana ve babasiyla kisisel ve dogrudan iliski kurma ve surdurme hakkina sahiptir.
Devlet, her turlu istismara ve siddete karsi cocuklari koruyucu tedbirleri alir.
|
Sonucu
Cocuklar, her turlu istismar ve siddete karsi daha fazla korunacak.
|
Madde 51 / Eski Hali
Calisanlar ve isverenler, uyelerinin calisma iliskilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve gelistirmek icin onceden izin almaksizin sendikalar ve ust kuruluslar kurma, bunlara serbestce uye olma ve uyelikten serbestce cekilme haklarina sahiptir. Hic kimse bir sendikaya uye olmaya ya da uyelikten ayrilmaya zorlanamaz.
Sendika kurma hakki ancak, milli guvenlik, kamu duzeni, suc islenmesinin onlenmesi, genel saglik ve genel ahlak ile baskalarinin hak ve ozgurluklerinin korunmasi sebepleriyle ve kanunla sinirlanabilir.
Sendika kurma hakkinin kullanilmasinda uygulanacak sekil, sart ve usuller kanunda gosterilir.
Ayni zamanda ve ayni is kolunda birden fazla sendikaya uye olunamaz.
Isci niteligi tasimayan kamu gorevlilerinin bu alandaki haklarinin kapsam, istisna ve sinirlari gordukleri hizmetin niteligine uygun olarak kanunla duzenlenir.
Sendika ve ust kuruluslarinin tuzukleri, yonetim ve isleyisleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarina aykiri olamaz.
|
|
|
|
Madde 51 / Yeni Hali
Calisanlar ve isverenler, uyelerinin calisma iliskilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve gelistirmek icin onceden izin almaksizin sendikalar ve ust kuruluslar kurma, bunlara serbestce uye olma ve uyelikten serbestce cekilme haklarina sahiptir. Hic kimse bir sendikaya uye olmaya ya da uyelikten ayrilmaya zorlanamaz.
Sendika kurma hakki ancak, milli guvenlik, kamu duzeni, suc islenmesinin onlenmesi, genel saglik ve genel ahlak ile baskalarinin hak ve ozgurluklerinin korunmasi sebepleriyle ve kanunla sinirlanabilir.
Sendika kurma hakkinin kullanilmasinda uygulanacak sekil, sart ve usuller kanunda gosterilir.
Ayni zamanda ve ayni is kolunda birden fazla sendikaya uye olunamaz.
Isci niteligi tasimayan kamu gorevlilerinin bu alandaki haklarinin kapsam, istisna ve sinirlari gordukleri hizmetin niteligine uygun olarak kanunla duzenlenir.
Sendika ve ust kuruluslarinin tuzukleri, yonetim ve isleyisleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarina aykiri olamaz.
|
Sonucu
Birden fazla sendikaya uye olma hakki saglanacak.
|
Madde 53 / Eski Hali
Isciler ve isverenler, karsilikli olarak ekonomik ve sosyal durumlarini ve calisma sartlarini duzenlemek amaciyla toplu is sozlesmesi yapma hakkina sahiptirler.
Toplu is sozlesmesinin nasil yapilacagi kanunla duzenlenir.
128 inci maddenin ilk fikrasi kapsamina giren kamu gorevlilerinin kanunla kendi aralarinda kurmalarina cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fikralari ile 54 uncu madde hukumlerine tabi olmayan sendikalar ve ust kuruluslari, uyeleri adina yargi mercilerine basvurabilir ve Idareyle amaclari dogrultusunda toplu gorusme yapabilirler. Toplu gorusme sonunda anlasmaya varilirsa duzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanir. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni duzenlemenin yapilabilmesi icin Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu gorusme sonunda mutabakat metni imzalanmamissa anlasma ve anlasmazlik noktalari da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fikranin uygulanmasina iliskin usuller kanunla duzenlenir.
Ayni isyerinde, ayni donem icin, birden fazla toplu is sozlesmesi yapilamaz ve uygulanamaz.
|
|
|
|
Madde 53 / Yeni Hali
Isciler ve isverenler, karsilikli olarak ekonomik ve sosyal durumlarini ve calisma sartlarini duzenlemek amaciyla toplu is sozlesmesi yapma hakkina sahiptirler.
Toplu is sozlesmesinin nasil yapilacagi kanunla duzenlenir.
128 inci maddenin ilk fikrasi kapsamina giren kamu gorevlilerinin kanunla kendi aralarinda kurmalarina cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fikralari ile 54 uncu madde hukumlerine tabi olmayan sendikalar ve ust kuruluslari, uyeleri adina yargi mercilerine basvurabilir ve Idareyle amaclari dogrultusunda toplu gorusme yapabilirler. Toplu gorusme sonunda anlasmaya varilirsa duzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanir. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni duzenlemenin yapilabilmesi icin Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu gorusme sonunda mutabakat metni imzalanmamissa anlasma ve anlasmazlik noktalari da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fikranin uygulanmasina iliskin usuller kanunla duzenlenir.
Ayni isyerinde, ayni donem icin, birden fazla toplu is sozlesmesi yapilamaz ve uygulanamaz.
Memurlar ve diger kamu gorevlileri, toplu sozlesme yapma hakkina sahiptirler.
Toplu sozlesme yapilmasi sirasinda uyusmazlik cikmasi halinde taraflar Kamu Gorevlileri Hakem Kuruluna basvurabilir. Kamu Gorevlileri Hakem Kurulu kararlari kesindir ve toplu sozlesme hukmundedir.
Toplu sozlesme hakkinin kapsami, istisnalari, toplu sozlesmeden yararlanacaklar, toplu sozlesmenin yapilma sekli, usulu ve yururlugu, toplu sozlesme hukumlerinin emeklilere yansitilmasi, Kamu Gorevlileri Hakem Kurulunun teskili, calisma usul ve esaslari ile diger hususlar kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Memur ve diger kamu gorevlilerine toplu sozlesme hakki saglanacak.
|
Madde 54 / Eski Hali
Toplu is sozlesmesinin yapilmasi sirasinda, uyusmazlik cikmasi halinde isciler grev hakkina sahiptirler. Bu hakkin kullanilmasinin ve isverenin lokavta basvurmasinin usul ve sartlari ile kapsam ve istisnalari kanunla duzenlenir.
Grev hakki ve lokavt iyi niyet kurallarina aykiri tarzda, toplum zararina ve milli serveti tahrip edecek sekilde kullanilamaz.
Grev esnasinda greve katilan iscilerin ve sendikanin kasitli veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan isyerinde sebep olduklari maddi zarardan sendika sorumludur.
Grev ve lokavtin yasaklanabilecegi veya ertelenebilecegi haller ve isyerleri kanunla duzenlenir.
Grev ve lokavtin yasaklandigi hallerde veya ertelendigi durumlarda ertelemenin sonunda, uyusmazlik Yuksek Hakem Kurulunca cozulur. Uyusmazligin her safhasinda taraflar da anlasarak Yuksek Hakem Kuruluna basvurabilir. Yuksek Hakem Kurulunun kararlari kesindir ve toplu is sozlesmesi hukmundedir.
Yuksek Hakem Kurulunun kurulus ve gorevleri kanunla duzenlenir.
Siyasi amacli grev ve lokavt, dayanisma grev ve lokavti, genel grev ve lokavt, isyeri isgali, isi yavaslatma, verim dusurme ve diger direnisler yapilamaz.
Greve katilmayanlarin isyerinde calismalari, greve katilanlar tarafindan hicbir sekilde engellenemez.
|
|
|
|
Madde 54 / Yeni Hali
Toplu is sozlesmesinin yapilmasi sirasinda, uyusmazlik cikmasi halinde isciler grev hakkina sahiptirler. Bu hakkin kullanilmasinin ve isverenin lokavta basvurmasinin usul ve sartlari ile kapsam ve istisnalari kanunla duzenlenir.
Grev hakki ve lokavt iyi niyet kurallarina aykiri tarzda, toplum zararina ve milli serveti tahrip edecek sekilde kullanilamaz.
Grev esnasinda greve katilan iscilerin ve sendikanin kasitli veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan isyerinde sebep olduklari maddi zarardan sendika sorumludur.
Grev ve lokavtin yasaklanabilecegi veya ertelenebilecegi haller ve isyerleri kanunla duzenlenir.
Grev ve lokavtin yasaklandigi hallerde veya ertelendigi durumlarda ertelemenin sonunda, uyusmazlik Yuksek Hakem Kurulunca cozulur. Uyusmazligin her safhasinda taraflar da anlasarak Yuksek Hakem Kuruluna basvurabilir. Yuksek Hakem Kurulunun kararlari kesindir ve toplu is sozlesmesi hukmundedir.
Yuksek Hakem Kurulunun kurulus ve gorevleri kanunla duzenlenir.
Siyasi amacli grev ve lokavt, dayanisma grev ve lokavti, genel grev ve lokavt, isyeri isgali, isi yavaslatma, verim dusurme ve diger direnisler yapilamaz.
Greve katilmayanlarin isyerinde calismalari, greve katilanlar tarafindan hicbir sekilde engellenemez.
|
Sonucu
Grev hakkinin onundeki engeller kalkacak.
|
Madde 74 / Eski Hali
Vatandaslar ve karsiliklilik esasi gozetilmek kaydiyla Turkiye'de ikamet eden yabancilar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve sikayetleri hakkinda, yetkili makamlara ve Turkiye Buyuk Millet Meclisine yazi ile basvurma hakkina sahiptir.
Kendileriyle ilgili basvurmalarin sonucu, gecikmeksizin dilekce sahiplerine yazili olarak bildirilir.
Bu hakkin kullanilma bicimi kanunla duzenlenir.
|
|
|
|
Madde 74 / Yeni Hali
Vatandaslar ve karsiliklilik esasi gozetilmek kaydiyla Turkiye'de ikamet eden yabancilar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve sikayetleri hakkinda, yetkili makamlara ve Turkiye Buyuk Millet Meclisine yazi ile basvurma hakkina sahiptir.
Kendileriyle ilgili basvurmalarin sonucu, gecikmeksizin dilekce sahiplerine yazili olarak bildirilir.
Bu hakkin kullanilma bicimi kanunla duzenlenir.
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetcisine basvurma hakkina sahiptir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligina bagli olarak kurulan Kamu Denetciligi Kurumu idarenin isleyisiyle ilgili sikayetleri inceler.
Kamu Basdenetcisi Turkiye Buyuk Millet Meclisi tarafindan gizli oyla dort yil icin secilir. Ilk iki oylamada uye tam sayisinin ucte iki ve ucuncu oylamada uye tamsayisinin salt cogunlugu aranir. cuncu oylamada salt cogunluk saglanamazsa, bu oylamada en cok oy alan iki aday icin dorduncu oylama yapilir; dorduncu oylamada en fazla oy alan aday secilmis olur.
Bu maddede sayilan haklarin kullanilma bicimi, Kamu Denetciligi Kurumunun kurulusu, gorevi, calismasi, inceleme sonucunda yapacagi islemler ile Kamu Basdenetcisi ve kamu denetcilerinin nitelikleri, secimi ve ozluk haklarina iliskin usul ve esaslar kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Idarenin her turlu is ve eyleminden dolayi haksizliga ugrayan vatandaslarin basvurabilecegi Kamu Denetciligi Kurumu hayata gececek.
|
Madde 84 / Eski Hali
Istifa eden milletvekilinin milletvekilliginin dusmesi, istifanin gecerli oldugu Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanlik Divaninca tespit edildikten sonra, Turkiye Buyuk Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlastirilir.
Milletvekilliginin kesin hukum giyme veya kisitlanma halinde dusmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararinin Genel Kurula bildirilmesiyle olur.
82 nci maddeye gore milletvekilligiyle bagdasmayan bir gorev veya hizmeti surdurmekte israr eden milletvekilinin milletvekilliginin dusmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu uzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.
Meclis calismalarina ozursuz veya izinsiz olarak bir ay icerisinde toplam bes birlesim gunu katilmayan milletvekilinin milletvekilliginin dusmesine, durumun Meclis Baskanlik Divaninca tespit edilmesi uzerine, Genel Kurulca uye tam sayisinin salt cogunlugunun oyuyla karar verilebilir.
Partisinin temelli kapatilmasina beyan ve eylemleriyle sebep oldugu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya iliskin kesin kararinda belirtilen milletvekilinin milletvekilligi, bu kararin Resmi Gazetede gerekceli olarak yayimlandigi tarihte sona erer. Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligi bu kararin geregini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.
|
|
|
|
Madde 84 / Yeni Hali
Istifa eden milletvekilinin milletvekilliginin dusmesi, istifanin gecerli oldugu Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanlik Divaninca tespit edildikten sonra, Turkiye Buyuk Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlastirilir.
Milletvekilliginin kesin hukum giyme veya kisitlanma halinde dusmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararinin Genel Kurula bildirilmesiyle olur.
82 nci maddeye gore milletvekilligiyle bagdasmayan bir gorev veya hizmeti surdurmekte israr eden milletvekilinin milletvekilliginin dusmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu uzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.
Meclis calismalarina ozursuz veya izinsiz olarak bir ay icerisinde toplam bes birlesim gunu katilmayan milletvekilinin milletvekilliginin dusmesine, durumun Meclis Baskanlik Divaninca tespit edilmesi uzerine, Genel Kurulca uye tam sayisinin salt cogunlugunun oyuyla karar verilebilir.
Partisinin temelli kapatilmasina beyan ve eylemleriyle sebep oldugu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya iliskin kesin kararinda belirtilen milletvekilinin milletvekilligi, bu kararin Resmi Gazetede gerekceli olarak yayimlandigi tarihte sona erer. Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligi bu kararin geregini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.
|
Sonucu
Milletin verdigi milletvekilligi gorevini ancak millet geri alabilecek.
|
Madde 94 / Eski Hali
Turkiye Buyuk Millet Meclisinin Baskanlik Divani, Meclis uyeleri arasindan secilen Meclis Baskani, Baskanvekilleri, Katip yeler ve Idare Amirlerinden olusur.
Baskanlik Divani, Meclisteki siyasi parti gruplarinin uye sayisi oraninda Divana katilmalarini saglayacak sekilde kurulur. Siyasi parti gruplari Baskanlik icin aday gosteremezler.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanlik Divani icin, bir yasama doneminde iki secim yapilir. Ilk secilenlerin gorev suresi iki, ikinci devre icin secilenlerin gorev suresi uc yildir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskan adaylari, meclis uyeleri icinden, Meclisin toplandigi gunden itibaren bes gun icinde, Baskanlik Divanina bildirilir. Baskan secimi gizli oyla yapilir. Ilk iki oylamada uye tam sayisinin ucte iki ve ucuncu oylamada uye tamsayisinin salt cogunlugu aranir. cuncu oylamada salt cogunluk saglanamazsa, bu oylamada en cok oy alan iki aday icin dorduncu oylama yapilir; dorduncu oylamada en fazla oy alan uye, Baskan secilmis olur. Baskan secimi, aday gosterme suresinin bitiminden itibaren, bes gun icinde tamamlanir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanvekillerinin, Katip yelerinin ve Idare Amirlerinin adedi, secim nisabi, oylama sayisi ve usulleri, Meclis Ictuzugunde belirlenir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskani, Baskanvekilleri, uyesi bulunduklari siyasi partinin veya parti grubunun Meclis icinde veya disindaki faaliyetlerine; gorevlerinin geregi olan haller disinda, Meclis tartismalarina katilamazlar; Baskan ve oturumu yoneten Baskanvekili oy kullanamazlar.
|
|
|
|
Madde 94 / Yeni Hali
Turkiye Buyuk Millet Meclisinin Baskanlik Divani, Meclis uyeleri arasindan secilen Meclis Baskani, Baskanvekilleri, Katip yeler ve Idare Amirlerinden olusur.
Baskanlik Divani, Meclisteki siyasi parti gruplarinin uye sayisi oraninda Divana katilmalarini saglayacak sekilde kurulur. Siyasi parti gruplari Baskanlik icin aday gosteremezler.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanlik Divani icin, bir yasama doneminde iki secim yapilir. Ilk secilenlerin gorev suresi iki, ikinci devre icin secilenlerin gorev suresi ise o yasama doneminin sonuna kadar devam eder.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskan adaylari, meclis uyeleri icinden, Meclisin toplandigi gunden itibaren bes gun icinde, Baskanlik Divanina bildirilir. Baskan secimi gizli oyla yapilir. Ilk iki oylamada uye tam sayisinin ucte iki ve ucuncu oylamada uye tamsayisinin salt cogunlugu aranir. cuncu oylamada salt cogunluk saglanamazsa, bu oylamada en cok oy alan iki aday icin dorduncu oylama yapilir; dorduncu oylamada en fazla oy alan uye, Baskan secilmis olur. Baskan secimi, aday gosterme suresinin bitiminden itibaren, bes gun icinde tamamlanir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanvekillerinin, Katip yelerinin ve Idare Amirlerinin adedi, secim nisabi, oylama sayisi ve usulleri, Meclis Ictuzugunde belirlenir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskani, Baskanvekilleri, uyesi bulunduklari siyasi partinin veya parti grubunun Meclis icinde veya disindaki faaliyetlerine; gorevlerinin geregi olan haller disinda, Meclis tartismalarina katilamazlar; Baskan ve oturumu yoneten Baskanvekili oy kullanamazlar.
|
Sonucu
TBMM Baskanlik Divani'nin gorev suresi duzenlenecek.
|
 |
Madde 125 / Eski Hali
Idarenin her turlu eylem ve islemlerine karsi yargi yolu aciktir. (Ek hukum: 13.8.1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sartlasma ve sozlesmelerinde bunlardan dogan uyusmazliklarin milli veya milletlerarasi tahkim yoluyla cozulmesi ongorulebilir. Milletlerarasi tahkime ancak yabancilik unsuru tasiyan uyusmazliklar icin gidilebilir.
Cumhurbaskaninin tek basina yapacagi islemler ile Yuksek Askeri ranin kararlari yargi denetimi disindadir.
Idari islemlere karsi acilacak davalarda sure, yazili bildirim tarihinden baslar.
Yargi yetkisi, idari eylem ve islemlerin hukuka uygunlugunun denetimi ile sinirlidir. Yurutme gorevinin kanunlarda gosterilen sekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve islem niteliginde veya takdir yetkisini kaldiracak bicimde yargi karari verilemez.
Idari islemin uygulanmasi halinde telafisi guc veya imkansiz zararlarin dogmasi ve idari islemin acikca hukuka aykiri olmasi sartlarinin birlikte gerceklesmesi durumunda gerekce gosterilerek yurutmenin durdurulmasina karar verilebilir.
Kanun, olaganustu hallerde, sikiyonetim, seferberlik ve savas halinde ayrica milli guvenlik, kamu duzeni, genel saglik nedenleri ile yurutmenin durdurulmasi karari verilmesini sinirlayabilir.
Idare, kendi eylem ve islemlerinden dogan zarari odemekle yukumludur.
|
|
|
|
Madde 125 / Yeni Hali
Idarenin her turlu eylem ve islemlerine karsi yargi yolu aciktir. (Ek hukum: 13.8.1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sartlasma ve sozlesmelerinde bunlardan dogan uyusmazliklarin milli veya milletlerarasi tahkim yoluyla cozulmesi ongorulebilir. Milletlerarasi tahkime ancak yabancilik unsuru tasiyan uyusmazliklar icin gidilebilir.
Cumhurbaskaninin tek basina yapacagi islemler ile Yuksek Askeri ranin kararlari yargi denetimi disindadir. Ancak, Yuksek Askeri ranin terfi islemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayirma haric her turlu ilisik kesme kararlarina karsi yargi yolu aciktir.
Idari islemlere karsi acilacak davalarda sure, yazili bildirim tarihinden baslar.
Yargi yetkisi, idari eylem ve islemlerin hukuka uygunlugunun denetimi ile sinirli olup, hic bir surette yerindelik denetimi seklinde kullanilamaz. Yurutme gorevinin kanunlarda gosterilen sekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve islem niteliginde veya takdir yetkisini kaldiracak bicimde yargi karari verilemez.
Idari islemin uygulanmasi halinde telafisi guc veya imkansiz zararlarin dogmasi ve idari islemin acikca hukuka aykiri olmasi sartlarinin birlikte gerceklesmesi durumunda gerekce gosterilerek yurutmenin durdurulmasina karar verilebilir.
Kanun, olaganustu hallerde, sikiyonetim, seferberlik ve savas halinde ayrica milli guvenlik, kamu duzeni, genel saglik nedenleri ile yurutmenin durdurulmasi karari verilmesini sinirlayabilir.
Idare, kendi eylem ve islemlerinden dogan zarari odemekle yukumludur.
|
Sonucu
Yuksek Askeri ura kararlarina yargi yolu acilacak.
|
Madde 128 / Eski Hali
Devletin, kamu iktisadi tesebbusleri ve diger kamu tuzel kisilerinin genel idare esaslarina gore yurutmekle yukumlu olduklari kamu hizmetlerinin gerektirdigi asli ve surekli gorevler, memurlar ve diger kamu gorevlileri eliyle gorulur.
Memurlarin ve diger kamu gorevlilerinin nitelikleri, atanmalari, gorev ve yetkileri, haklari ve yukumlulukleri, aylik ve odenekleri ve diger ozluk isleri kanunla duzenlenir.
st kademe yoneticilerinin yetistirilme usul ve esaslari, kanunla ozel olarak duzenlenir.
|
|
|
|
Madde 128 / Yeni Hali
Devletin, kamu iktisadi tesebbusleri ve diger kamu tuzel kisilerinin genel idare esaslarina gore yurutmekle yukumlu olduklari kamu hizmetlerinin gerektirdigi asli ve surekli gorevler, memurlar ve diger kamu gorevlileri eliyle gorulur.
Memurlarin ve diger kamu gorevlilerinin nitelikleri, atanmalari, gorev ve yetkileri, haklari ve yukumlulukleri, aylik ve odenekleri ve diger ozluk isleri kanunla duzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara iliskin toplu sozlesme hukumleri saklidir.
st kademe yoneticilerinin yetistirilme usul ve esaslari, kanunla ozel olarak duzenlenir.
|
Sonucu
Memurlara toplu sozlesme hakki verilecek.
|
Madde 129 / Eski Hali
Memurlar ve diger kamu gorevlileri Anayasa ve kanunlara sadik kalarak faaliyette bulunmakla yukumludurler.
Memurlar ve diger kamu gorevlileri ile kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari ve bunlarin ust kuruluslari mensuplarina savunma hakki taninmadikca disiplin cezasi verilemez.
Uyarma ve kinama cezalariyla ilgili olanlar haric, disiplin kararlari yargi denetimi disinda birakilamaz.
Silahli Kuvvetler mensuplari ile hakimler ve savcilar hakkindaki hukumler saklidir.
Memurlar ve diger kamu gorevlilerinin yetkilerini kullanirken isledikleri kusurlardan dogan tazminat davalari, kendilerine rucu edilmek kaydiyla ve kanunun gosterdigi sekil ve sartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine acilabilir.
Memurlar ve diger kamu gorevlileri hakkinda isledikleri iddia edilen suclardan oturu ceza kovusturmasi acilmasi, kanunla belirlenen istisnalar disinda, kanunun gosterdigi idari merciin iznine baglidir.
|
|
|
|
Madde 129 / Yeni Hali
Memurlar ve diger kamu gorevlileri Anayasa ve kanunlara sadik kalarak faaliyette bulunmakla yukumludurler.
Memurlar ve diger kamu gorevlileri ile kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari ve bunlarin ust kuruluslari mensuplarina savunma hakki taninmadikca disiplin cezasi verilemez.
Silahli Kuvvetler mensuplari ile hakimler ve savcilar hakkindaki hukumler saklidir.
Memurlar ve diger kamu gorevlilerinin yetkilerini kullanirken isledikleri kusurlardan dogan tazminat davalari, kendilerine rucu edilmek kaydiyla ve kanunun gosterdigi sekil ve sartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine acilabilir.
Memurlar ve diger kamu gorevlileri hakkinda isledikleri iddia edilen suclardan oturu ceza kovusturmasi acilmasi, kanunla belirlenen istisnalar disinda, kanunun gosterdigi idari merciin iznine baglidir.
Disiplin kararlari yargi denetimi disinda birakilamaz.
|
Sonucu
Memurlara verilen disiplin cezalarina yargi yolu acilacak.
|
Madde 144 / Eski Hali
Hakim ve savcilarin gorevlerini; kanun, tuzuk, yonetmeliklere ve genelgelere (Hakimler icin idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapip yapmadiklarini denetleme; gorevlerinden dolayi veya gorevleri sirasinda suc isleyip islemediklerini, hal ve eylemlerinin sifat ve gorevleri icaplarina uyup uymadigini arastirma ve gerektiginde haklarinda inceleme ve sorusturma, Adalet Bakanliginin izni ile adalet mufettisleri tarafindan yapilir. Adalet Bakani sorusturma ve inceleme islemlerini, hakkinda sorusturma ve inceleme yapilacak olandan daha kidemli hakim veya savci eliyle de yaptirabilir.
|
|
|
|
Madde 144 / Yeni Hali
Adalet hizmetleri ile savcilarin idari gorevleri yonunden Adalet Bakanliginca denetimi, adalet mufettisleri ile hakim ve savci mesleginden olan ic denetciler; arastirma, inceleme ve sorusturma islemleri ise adalet mufettisleri eliyle yapilir. Buna iliskin usul ve esaslar kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Adalet hizmetlerinin denetimi duzenlenecek.
|
Madde 145 / Eski Hali
Askeri yargi, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafindan yurutulur. Bu mahkemeler, asker kisilerin; askeri olan suclari ile bunlarin asker kisiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve gorevleri ile ilgili olarak isledikleri suclara ait davalara bakmakla gorevlidirler.
Askeri mahkemeler, asker olmayan kisilerin ozel kanunda belirtilen askeri suclari ile kanunda gosterilen gorevlerini ifa ettikleri sirada veya kanunda gosterilen askeri mahallerde askerlere karsi isledikleri suclara da bakmakla gorevlidirler.
Askeri mahkemelerin savas veya sikiyonetim hallerinde hangi suclar ve hangi kisiler bakimindan yetkili olduklari; kuruluslari ve gerektiginde bu mahkemelerde adli yargi hakim ve savcilarinin gorevlendirilmeleri kanunla duzenlenir.
Askeri yargi organlarinin kurulusu, isleyisi, askeri hakimlerin ozluk isleri, askeri savcilik gorevlerini yapan askeri hakimlerin mahkemesinde gorevli bulunduklari komutanlik ile iliskileri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati, askerlik hizmetinin gereklerine gore kanunla duzenlenir. Kanun, ayrica askeri hakimlerin yargi hizmeti disindaki askeri hizmetler yonunden askeri hizmetlerin gereklerine gore teskilatinda gorevli bulunduklari komutanlik ile olan iliskilerini de gosterir.
|
|
|
|
Madde 145 / Yeni Hali
Askeri yargi, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafindan yurutulur. Bu mahkemeler; asker kisiler tarafindan islenen askeri suclar ile bunlarin asker kisiler aleyhine veya askerlik hizmet ve gorevleriyle ilgili olarak isledikleri suclara ait davalara bakmakla gorevlidir. Devletin guvenligine, anayasal duzene ve bu duzenin isleyisine karsi suclara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde gorulur.
Savas hali haricinde, asker olmayan kisiler askeri mahkemelerde yargilanamaz.
Askeri mahkemelerin savas halinde hangi suclar ve hangi kisiler bakimindan yetkili olduklari; kuruluslari ve gerektiginde bu mahkemelerde adli yargi hakim ve savcilarinin gorevlendirilmeleri kanunla duzenlenir.
Askeri yargi organlarinin kurulusu, isleyisi, askeri hakimlerin ozluk isleri, askeri savcilik gorevlerini yapan askeri hakimlerin gorevli bulunduklari komutanlikla iliskileri, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina gore kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Siviller artik askeri mahkemelerde yargilanmayacak.
|
Madde 146 / Eski Hali
Anayasa Mahkemesi onbir asil ve dort yedek uyeden kurulur.
Cumhurbaskani, iki asil ve iki yedek uyeyi Yargitay, iki asil ve bir yedek uyeyi Danistay, birer asil uyeyi Askeri Yargitay, Askeri Yuksek Idare Mahkemesi ve Sayistay genel kurullarinca kendi Baskan ve uyeleri arasindan uye tamsayilarinin salt cogunlugu ile her bos yer icin gosterecekleri ucer aday icinden; bir asil uyeyi ise Yuksekogretim Kurulunun kendi uyesi olmayan yuksekogretim kurumlari ogretim uyeleri icinden gosterecegi uc aday arasindan; uc asil ve bir yedek uyeyi ust kademe yoneticileri ile avukatlar arasindan secer.
Yuksekogretim kurumlari ogretim uyeleri ile ust kademe yoneticileri ve avukatlarin Anayasa Mahkemesine asil ve yedek uye secilebilmeleri icin, kirk yasini doldurmus, yuksekogrenim gormus veya ogrenim kurumlarinda en az onbes yil ogretim uyeligi veya kamu hizmetinde en az onbes yil fiilen calismis veya en az onbes yil avukatlik yapmis olmak sarttir.
Anayasa Mahkemesi, asil uyeleri arasindan gizli oyla ve uye tamsayisinin salt cogunlugu ile dort yil icin bir Baskan ve bir Baskanvekili secer. Suresi bitenler yeniden secilebilirler.
Anayasa Mahkemesi uyeleri, asli gorevleri disinda resmi veya ozel hicbir gorev alamazlar.
|
|
|
|
Madde 146 / Yeni Hali
Anayasa Mahkemesi onyedi uyeden kurulur.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi; iki uyeyi Sayistay Genel Kurulunun kendi baskan ve uyeleri arasindan, her bos yer icin gosterecekleri ucer aday icinden, bir uyeyi ise baro baskanlarinin serbest avukatlar arasindan gosterecekleri uc aday icinden yapacagi gizli oylamayla secer. Turkiye Buyuk Millet Meclisinde yapilacak bu secimde, her bos uyelik icin ilk oylamada uye tam sayisinin ucte iki ve ikinci oylamada uye tam sayisinin salt cogunlugu aranir. Ikinci oylamada salt cogunluk saglanamazsa, bu oylamada en cok oy alan iki aday icin ucuncu oylama yapilir; ucuncu oylamada en fazla oy alan aday uye secilmis olur.
Cumhurbaskani; uc uyeyi Yargitay, iki uyeyi Danistay, bir uyeyi Askeri Yargitay, bir uyeyi Askeri Yuksek Idare Mahkemesi genel kurullarinca kendi baskan ve uyeleri arasindan her bos yer icin gosterecekleri ucer aday icinden; en az ikisi hukukcu olmak uzere uc uyeyi Yuksekogretim Kurulunun kendi uyesi olmayan yuksekogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda gorev yapan ogretim uyeleri arasindan gosterecegi ucer aday icinden; dort uyeyi ust kademe yoneticileri, serbest avukatlar, birinci sinif hakim ve savcilar ile en az bes yil raportorluk yapmis Anayasa Mahkemesi raportorleri arasindan secer.
Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay, Askeri Yuksek Idare Mahkemesi ve Sayistay genel kurullari ile Yuksekogretim Kurulundan Anayasa Mahkemesi uyeligine aday gostermek icin yapilacak secimlerde, her bos uyelik icin, bir uye ancak bir aday icin oy kullanabilir; (Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) en fazla oy alan uc kisi aday gosterilmis sayilir. Baro baskanlarinin serbest avukatlar arasindan gosterecekleri uc aday icin yapilacak secimde de her bir baro baskani ancak bir aday icin oy kullanabilir ve (Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) en fazla oy alan uc kisi aday gosterilmis sayilir.
Anayasa Mahkemesine uye secilebilmek icin, kirkbes yasin doldurulmus olmasi kaydiyla; yuksekogretim kurumlari ogretim uyelerinin profesor veya docent unvanini kazanmis, avukatlarin en az yirmi yil fiilen avukatlik yapmis, ust kademe yoneticilerinin yuksekogrenim gormus ve en az yirmi yil kamu hizmetinde fiilen calismis, birinci sinif hakim ve savcilarin adaylik dahil en az yirmi yil calismis olmasi sarttir.
Anayasa Mahkemesi uyeleri arasindan gizli oyla ve uye tam sayisinin salt cogunlugu ile dort yil icin bir Baskan ve iki baskanvekili secilir. Suresi bitenler yeniden secilebilirler.
Anayasa Mahkemesi uyeleri asli gorevleri disinda resmi veya ozel hicbir gorev alamazlar.'
|
Sonucu
Anayasa Mahkemesi'nin yapisi tipki gelismis ulkelerdeki gibi cagdas ve genis katilimli bir sekle donusecek.
|
Madde 147 / Eski Hali
Anayasa Mahkemesi uyeleri altmisbes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar.
Anayasa Mahkemesi uyeligi, bir uyenin hakimlik mesleginden cikarilmayi gerektiren bir suctan dolayi hukum giymesi halinde kendiliginden; gorevini saglik bakimindan yerine getiremeyeceginin kesin olarak anlasilmasi halinde de, Anayasa Mahkemesi uye tam sayisinin salt cogunlugunun karari ile sona erer.
|
|
|
|
Madde 147 / Yeni Hali
Anayasa Mahkemesi uyeleri oniki yil icin secilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi uyesi secilemez. Anayasa Mahkemesi uyeleri altmisbes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar. Zorunlu emeklilik yasindan once gorev suresi dolan uyelerin baska bir gorevde calismalari ve ozluk isleri kanunla duzenlenir.
Anayasa Mahkemesi uyeligi, bir uyenin hakimlik mesleginden cikarilmayi gerektiren bir suctan dolayi hukum giymesi halinde kendiliginden; gorevini saglik bakimindan yerine getiremeyeceginin kesin olarak anlasilmasi halinde de, Anayasa Mahkemesi uye tam sayisinin salt cogunlugunun karari ile sona erer.
|
Sonucu
Turkiye, Avrupa Birligi standartlarinda bir Anayasa Mahkemesi'ne kavusacak.
|
Madde 148 / Eski Hali
Anayasa Mahkemesi, kanunlarin, kanun hukmunde kararnamelerin ve Turkiye Buyuk Millet Meclisi Ictuzugunun Anayasaya sekil ve esas bakimlarindan uygunlugunu denetler. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Ancak, olaganustu hallerde, sikiyonetim ve savas hallerinde cikarilan kanun hukmunde kararnamelerin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddiasiyla, Anayasa Mahkemesinde dava acilamaz.
Kanunlarin sekil bakimindan denetlenmesi, son oylamanin, ongorulen cogunlukla yapilip yapilmadigi; Anayasa degisikliklerinde ise, teklif ve oylama cogunluguna ve ivedilikle gorusulemeyecegi sartina uyulup uyulmadigi hususlari ile sinirlidir. ekil bakimindan denetleme, Cumhurbaskaninca veya Turkiye Buyuk Millet Meclisi uyelerinin beste biri tarafindan istenebilir. Kanunun yayimlandigi tarihten itibaren on gun gectikten sonra, sekil bozukluguna dayali iptal davasi acilamaz; def'i yoluyla da ileri surulemez.
Anayasa Mahkemesi Cumhurbaskanini, Bakanlar Kurulu uyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay, Askeri Yuksek Idare Mahkemesi Baskan ve uyelerini, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavcivekilini, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu ve Sayistay Baskan ve uyelerini gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divan sifatiyla yargilar.
Yuce Divanda, savcilik gorevini Cumhuriyet Bassavcisi veya Cumhuriyet Bassavcivekili yapar.
Yuce Divan kararlari kesindir.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diger gorevleri de yerine getirir.
|
|
|
|
Madde 148 / Yeni Hali
Anayasa Mahkemesi, kanunlarin, kanun hukmunde kararnamelerin ve Turkiye Buyuk Millet Meclisi Ictuzugunun Anayasaya sekil ve esas bakimlarindan uygunlugunu denetler ve bireysel basvurulari karara baglar. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Ancak, olaganustu hallerde, sikiyonetim ve savas hallerinde cikarilan kanun hukmunde kararnamelerin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddiasiyla, Anayasa Mahkemesinde dava acilamaz.
Kanunlarin sekil bakimindan denetlenmesi, son oylamanin, ongorulen cogunlukla yapilip yapilmadigi; Anayasa degisikliklerinde ise, teklif ve oylama cogunluguna ve ivedilikle gorusulemeyecegi sartina uyulup uyulmadigi hususlari ile sinirlidir. ekil bakimindan denetleme, Cumhurbaskaninca veya Turkiye Buyuk Millet Meclisi uyelerinin beste biri tarafindan istenebilir. Kanunun yayimlandigi tarihten itibaren on gun gectikten sonra, sekil bozukluguna dayali iptal davasi acilamaz; def'i yoluyla da ileri surulemez.
Herkes, Anayasada guvence altina alinmis temel hak ve ozgurluklerinden, Avrupa Insan Haklari Sozlesmesi kapsamindaki herhangi birinin kamu gucu tarafindan, ihlal edildigi iddiasiyla Anayasa Mahkemesine basvurabilir. Basvuruda bulunabilmek icin olagan kanun yollarinin tuketilmis olmasi sarttir.
Bireysel basvuruda, kanun yolunda gozetilmesi gereken hususlarda inceleme yapilamaz.
Bireysel basvuruya iliskin usul ve esaslar kanunla duzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Cumhurbaskanini, Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanini, Bakanlar Kurulu uyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay, Askeri Yuksek Idare Mahkemesi Baskan ve uyelerini, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavcivekilini, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu ve Sayistay Baskan ve uyelerini gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divan sifatiyla yargilar.
Genelkurmay Baskani, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlari ile Jandarma Genel Komutani da gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divanda yargilanirlar.
Yuce Divanda, savcilik gorevini Cumhuriyet Bassavcisi veya Cumhuriyet Bassavcivekili yapar.
Yuce Divan kararlarina karsi yeniden inceleme basvurusu yapilabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdigi kararlar kesindir.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diger gorevleri de yerine getirir.
Yuce Divan kararlari kesindir.
|
Sonucu
Anayasa Mahkemesine bireysel basvuru hakki taninacak.
|
Madde 149 / Eski Hali
Anayasa Mahkemesi, Baskan ve on uye ile toplanir, salt cogunluk ile karar verir. Anayasa degisikliklerinde iptale ve siyasi parti davalarinda kapatilmaya karar verebilmesi icin beste uc oy coklugu sarttir.
ekil bozukluguna dayali iptal davalari Anayasa Mahkemesince oncelikle incelenip karara baglanir.
Anayasa Mahkemesinin kurulusu ve yargilama usulleri kanunla; mahkemenin calisma esaslari ve uyeleri arasindaki isbolumu kendi yapacagi Ictuzukle duzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Yuce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri dosya uzerinde inceler. Ancak, gerekli gordugu hallerde sozlu aciklamalarini dinlemek uzere ilgilileri ve konu uzerinde bilgisi olanlari cagirabilir (Ek ibare: 23.7.1995-4121/14 md.) ve siyasi partilerin temelli kapatilmasi veya kapatilmasina iliskin davalarda, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisindan sonra kapatilmasi istenen siyasi partinin genel baskanliginin veya tayin edecegi bir vekilin savunmasini dinler.
|
|
|
|
Madde 149 / Yeni Hali
Anayasa Mahkemesi, iki bolum ve Genel Kurul halinde calisir. Bolumler, baskanvekili baskanliginda dort uyenin katilimiyla toplanir. Genel Kurul, Mahkeme Baskaninin veya Baskanin belirleyecegi baskanvekilinin baskanliginda en az oniki uye ile toplanir. Bolumler ve Genel Kurul, kararlarini salt cogunlukla alir. Bireysel basvurularin kabul edilebilirlik incelemesi icin komisyonlar olusturulabilir.
Siyasi partilere iliskin dava ve basvurulara, iptal ve itiraz davalari ile Yuce Divan sifatiyla yurutulecek yargilamalara Genel Kurulca bakilir, bireysel basvurular ise bolumlerce karara baglanir.
Anayasa degisikliginde iptale, siyasi partilerin kapatilmasina ya da Devlet yardimindan yoksun birakilmasina karar verilebilmesi icin toplantiya katilan uyelerin ucte iki oy coklugu sarttir.
ekil bozukluguna dayali iptal davalari Anayasa Mahkemesince oncelikle incelenip karara baglanir.
Anayasa Mahkemesinin kurulusu, Genel Kurul ve bolumlerin yargilama usulleri, Baskan, baskanvekilleri ve uyelerin disiplin isleri kanunla; Mahkemenin calisma esaslari, bolum ve komisyonlarin olusumu ve isbolumu kendi yapacagi Ictuzukle duzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Yuce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri dosya uzerinde inceler. Ancak, bireysel basvurularda durusma yapilmasina karar verilebilir. Mahkeme ayrica, gerekli gordugu hallerde sozlu aciklamalarini dinlemek uzere ilgilileri ve konu uzerinde bilgisi olanlari cagirabilir ve siyasi partilerin kapatilmasina iliskin davalarda, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisindan sonra kapatilmasi istenen siyasi partinin genel baskanliginin veya tayin edecegi bir vekilin savunmasini dinler.'
|
Sonucu
Anayasa Mahkemesi'nin calisma usulu, cagdas bir yapiya kavusacak.
|
|
Madde 156 / Eski Hali
Askeri Yargitay, askeri mahkemelerden verilen karar ve hukumlerin son inceleme merciidir. Ayrica, asker kisilerin kanunla gosterilen belli davalarina ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
Askeri Yargitay uyeleri birinci sinif askeri hakimler arasindan Askeri Yargitay Genel Kurulunun uye tamsayisinin salt cogunlugu ve gizli oyla her bos yer icin gosterecegi ucer aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.
Askeri Yargitay Baskani, Bassavcisi, Ikinci Baskani ve daire baskanlari Askeri Yargitay uyeleri arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.
Askeri Yargitayin kurulusu, isleyisi, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine gore kanunla duzenlenir.
|
|
|
|
Madde 156 / Yeni Hali
Askeri Yargitay, askeri mahkemelerden verilen karar ve hukumlerin son inceleme merciidir. Ayrica, asker kisilerin kanunla gosterilen belli davalarina ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
Askeri Yargitay uyeleri birinci sinif askeri hakimler arasindan Askeri Yargitay Genel Kurulunun uye tamsayisinin salt cogunlugu ve gizli oyla her bos yer icin gosterecegi ucer aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.
Askeri Yargitay Baskani, Bassavcisi, Ikinci Baskani ve daire baskanlari Askeri Yargitay uyeleri arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.
Askeri Yargitayin kurulusu, isleyisi, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina gore kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Askeri Yargiya duzenleme getirilecek.
|
Madde 157 / Eski Hali
Askeri Yuksek Idare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile, asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete iliskin idari islem ve eylemlerden dogan uyusmazliklarin yargi denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yukumlulugunden dogan uyusmazliklarda ilgilinin asker kisi olmasi sarti aranmaz.
Askeri Yuksek Idare Mahkemesinin askeri hakim sinifindan olan uyeleri, mahkemenin bu siniftan olan baskan ve uyeleri tam sayisinin salt cogunlugu ve gizli oy ile birinci sinif askeri hakimler arasindan her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden; hakim sinifindan olmayan uyeleri, rutbe ve nitelikleri kanunda gosterilen subaylar arasindan, Genelkurmay Baskanliginca her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.
Askeri hakim sinifindan olmayan uyelerin gorev suresi en fazla dort yildir.
Mahkemenin Baskani, Bassavci ve daire baskanlari hakim sinifindan olanlar arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.
Askeri Yuksek Idare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine gore kanunla duzenlenir.
|
|
|
|
Madde 157 / Yeni Hali
Askeri Yuksek Idare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile, asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete iliskin idari islem ve eylemlerden dogan uyusmazliklarin yargi denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yukumlulugunden dogan uyusmazliklarda ilgilinin asker kisi olmasi sarti aranmaz.
Askeri Yuksek Idare Mahkemesinin askeri hakim sinifindan olan uyeleri, mahkemenin bu siniftan olan baskan ve uyeleri tam sayisinin salt cogunlugu ve gizli oy ile birinci sinif askeri hakimler arasindan her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden; hakim sinifindan olmayan uyeleri, rutbe ve nitelikleri kanunda gosterilen subaylar arasindan, Genelkurmay Baskanliginca her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.
Askeri hakim sinifindan olmayan uyelerin gorev suresi en fazla dort yildir.
Mahkemenin Baskani, Bassavci ve daire baskanlari hakim sinifindan olanlar arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.
Askeri Yuksek Idare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina gore kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Askeri mahkemelerde de mahkemelerin bagimsizligi ve hakim teminati saglanacak.
|
Madde 159 / Eski Hali
Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina gore kurulur ve gorev yapar.
Kurulun Baskani, Adalet Bakanidir. Adalet Bakanligi Mustesari Kurulun tabii uyesidir. Kurulun uc asil ve uc yedek uyesi Yargitay Genel Kurulunun, iki asil ve iki yedek uyesi Danistay Genel Kurulunun kendi uyeleri arasindan, her uyelik icin gosterecekleri ucer aday icinden Cumhurbaskaninca, dort yil icin secilir. Suresi biten uyeler yeniden secilebilirler. Kurul, secimle gelen asil uyeleri arasindan bir baskanvekili secer.
Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu; adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, gecici yetki verme, yukselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma, meslekte kalmalari uygun gorulmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, gorevden uzaklastirma islemlerini yapar.Adalet Bakanliginin, bir mahkemenin veya bir hakimin veya savcinin kadrosunun kaldirilmasi veya bir mahkemenin yargi cevresinin degistirilmesi konusundaki tekliflerini karara baglar. Ayrica Anayasa ve kanunlarla verilen diger gorevleri yerine getirir.
Kurul kararlarina karsi yargi mercilerine basvurulamaz.
Kurulun gorevlerini yerine getirmesi, secim ve calisma usulleriyle itirazlarin Kurul bunyesinde incelenmesi esaslari kanunla duzenlenir.
Adalet Bakanliginin merkez kurulusunda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilarin muvafakatlarini alarak atama yetkisi Adalet Bakanina aittir.
Adalet Bakani Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulunun ilk toplantisinda onaya sunulmak uzere, gecikmesinde sakinca bulunan hallerde hizmetin aksamamasi icin hakim ve savcilari gecici yetki ile gorevlendirebilir.
|
|
|
|
Madde 159 / Yeni Hali
Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina gore kurulur ve gorev yapar.
Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu yirmi iki asil ve oniki yedek uyeden olusur; uc daire halinde calisir.
Kurulun Baskani Adalet Bakanidir. Adalet Bakanligi Mustesari Kurulun tabii uyesidir. Kurulun, dort asil uyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yuksekogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda gorev yapan ogretim uyeleri, ust kademe yoneticileri ile avukatlar arasindan Cumhurbaskaninca, uc asil ve uc yedek uyesi Yargitay uyeleri arasindan Yargitay Genel Kurulunca, iki asil ve iki yedek uyesi Danistay uyeleri arasindan Danistay Genel Kurulunca, bir asil ve bir yedek uyesi Turkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi uyeleri arasindan, yedi asil ve dort yedek uyesi birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis adli yargi hakim ve savcilari arasindan adli yargi hakim ve savcilarinca, uc asil ve iki yedek uyesi birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis idari yargi hakim ve savcilari arasindan idari yargi hakim ve savcilarinca, dort yil icin secilir. Suresi biten uyeler yeniden secilebilir.
Kurul uyeligi secimi, uyelerin gorev suresinin dolmasindan onceki altmis gun icinde yapilir. Cumhurbaskani tarafindan secilen uyelerin gorev sureleri dolmadan Kurul uyeliginin bosalmasi durumunda, bosalmayi takip eden altmis gun icinde, yeni uyelerin secimi yapilir. Diger uyeliklerin bosalmasi halinde, asil uyenin yedegi tarafindan kalan sure tamamlanir.
Yargitay, Danistay ve Turkiye Adalet Akademisi genel kurullarindan secilecek Kurul uyeligi icin her uyenin, birinci sinif adli ve idari yargi hakim ve savcilari arasindan secilecek Kurul uyeligi icin her hakim ve savcinin; ancak bir aday icin oy kullanacagi secimlerde, en fazla oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilir. Bu secimler her donem icin bir defada ve gizli oyla yapilir.
Kurulun, Adalet Bakani ile Adalet Bakanligi Mustesari disindaki asil uyeleri, gorevlerinin devami suresince; kanunda belirlenenler disinda baska bir gorev alamazlar veya Kurul tarafindan baska bir goreve atanamaz ve secilemezler.
Kurulun yonetimi ve temsili Kurul Baskanina aittir. Kurul Baskani dairelerin calismalarina katilamaz. Kurul, kendi uyeleri arasindan daire baskanlarini ve daire baskanlarindan birini de baskanvekili olarak secer. Baskan, yetkilerinden bir kismini baskanvekiline devredebilir.
Kurul, adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, gecici yetki verme, yukselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma, meslekte kalmalari uygun gorulmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, gorevden uzaklastirma islemlerini yapar; Adalet Bakanliginin, bir mahkemenin kaldirilmasi veya yargi cevresinin degistirilmesi konusundaki tekliflerini karara baglar; ayrica, Anayasa ve kanunlarla verilen diger gorevleri yerine getirir.
Hakim ve savcilarin gorevlerini; kanun, tuzuk, yonetmeliklere ve genelgelere (hakimler icin idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapip yapmadiklarini denetleme; gorevlerinden dolayi veya gorevleri sirasinda suc isleyip islemediklerini, hal ve eylemlerinin sifat ve gorevleri icaplarina uyup uymadigini arastirma ve gerektiginde haklarinda inceleme ve sorusturma islemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu Baskaninin oluru ile Kurul mufettislerine yaptirilir. Sorusturma ve inceleme islemleri, hakkinda sorusturma ve inceleme yapilacak olandan daha kidemli hakim veya savci eliyle de yaptirilabilir.
Kurulun meslekten cikarma cezasina iliskin olanlar disindaki kararlarina karsi yargi mercilerine basvurulamaz.
Kurula bagli Genel Sekreterlik kurulur. Genel Sekreter, birinci sinif hakim ve savcilardan Kurulun teklif ettigi uc aday arasindan Kurul Baskani tarafindan atanir. Kurul mufettisleri ile Kurulda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilari, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Kurula aittir.
Adalet Bakanliginin merkez, bagli ve ilgili kuruluslarinda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilar ile adalet mufettislerini ve hakim ve savci mesleginden olan ic denetcileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Adalet Bakanina aittir.
Kurul uyelerinin secimi, dairelerin olusumu ve isbolumu, Kurulun ve dairelerin gorevleri, toplanti ve karar yeter sayilari, calisma usul ve esaslari, dairelerin karar ve islemlerine karsi yapilacak itirazlar ve bunlarin incelenmesi usulu ile Genel Sekreterligin kurulus ve gorevleri kanunla duzenlenir.'
|
Sonucu
HSYK, demokratik bir yapiya kavusacak.
|
Madde 166 / Eski Hali
Ekonomik, sosyal ve kulturel kalkinmayi, ozellikle sanayi ve tarimin yurt duzeyinde dengeli ve uyumlu bicimde hizla gelismesini, ulke kaynaklarinin dokum ve degerlendirilmesini yaparak verimli sekilde kullanilmasini planlamak, bu amacla gerekli teskilati kurmak Devletin gorevidir.
Planda milli tasarrufu ve uretimi artirici, fiyatlarda istikrar ve dis odemelerde dengeyi saglayici, yatirim ve istihdami gelistirici tedbirler ongorulur; yatirimlarda toplum yararlari ve gerekleri gozetilir; kaynaklarin verimli sekilde kullanilmasi hedef alinir. Kalkinma girisimleri, bu plana gore gerceklestirilir.
Kalkinma planlarinin hazirlanmasina, Turkiye Buyuk Millet Meclisince onaylanmasina, uygulanmasina, degistirilmesine ve butunlugunu bozacak degisikliklerin onlenmesine iliskin usul ve esaslar kanunla duzenlenir.
|
|
|
|
Madde 166 / Yeni Hali
Ekonomik, sosyal ve kulturel kalkinmayi, ozellikle sanayi ve tarimin yurt duzeyinde dengeli ve uyumlu bicimde hizla gelismesini, ulke kaynaklarinin dokum ve degerlendirilmesini yaparak verimli sekilde kullanilmasini planlamak, bu amacla gerekli teskilati kurmak Devletin gorevidir.
Planda milli tasarrufu ve uretimi artirici, fiyatlarda istikrar ve dis odemelerde dengeyi saglayici, yatirim ve istihdami gelistirici tedbirler ongorulur; yatirimlarda toplum yararlari ve gerekleri gozetilir; kaynaklarin verimli sekilde kullanilmasi hedef alinir. Kalkinma girisimleri, bu plana gore gerceklestirilir.
Kalkinma planlarinin hazirlanmasina, Turkiye Buyuk Millet Meclisince onaylanmasina, uygulanmasina, degistirilmesine ve butunlugunu bozacak degisikliklerin onlenmesine iliskin usul ve esaslar kanunla duzenlenir.
Ekonomik ve sosyal politikalarin olusturulmasinda hukumete istisari nitelikte gorus bildirmek amaciyla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur. Ekonomik ve Sosyal Konseyin kurulus ve isleyisi kanunla duzenlenir.
|
Sonucu
Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulacak.
|
GECiCi MADDE 15
12 Eylul 1980 tarihinden, ilk genel secimler sonucu toplanacak Turkiye Buyuk Millet Meclisinin Baskanlik Divanini olusturuncaya kadar gececek sure icinde, yasama ve yurutme yetkilerini Turk milleti adina kullanan, 2356 sayili Kanunla kurulu Milli Guvenlik Konseyinin, bu Konseyin yonetimi doneminde kurulmus hukumetlerin, 2485 sayili Kurucu Meclis Hakkinda Kanunla gorev ifa eden Danisma Meclisinin her turlu karar ve tasarruflarindan dolayi haklarinda cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiasi ileri surulemez ve bu maksatla herhangi bir yargi merciine basvurulamaz.
Bu karar ve tasarruflarin idarece veya yetkili kilinmis organ, merci ve gorevlilerce uygulanmasindan dolayi, karar alanlar, tasarrufta bulunanlar ve uygulayanlar hakkinda da yukaridaki fikra hukumleri uygulanir.
Sonucu
12 Eylul darbecilerine yargi yolu acilacak.
GECiCi MADDE 18
Bu Kanunun yururluge girdigi tarihte Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek uyeleri asil uye sifatini kazanir.
Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren otuz gun icinde, Turkiye Buyuk Millet Meclisi bir uyeyi Sayistay Genel Kurulunun ve bir uyeyi de baro baskanlarinin gosterecekleri ucer aday icinden secer.
Turkiye Buyuk Millet Meclisinin yapacagi uye secimi icin aday gostermek amaciyla;
a) Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren bes gun icinde, Sayistay Baskani adaylik basvurusunu ilan eder. Ilan tarihinden itibaren bes gun icinde adaylar Baskanliga basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren bes gun icinde Sayistay Genel Kurulunca secim yapilir. Her Sayistay uyesinin ancak bir aday icin oy kullanabilecegi(Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) bu secimde en fazla oy alan uc kisi aday gosterilmis sayilir.
b) Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren bes gun icinde, Turkiye Barolar Birligi Baskanligi adaylik basvurusunu ilan eder. Ilan tarihinden itibaren bes gun icinde adaylar Turkiye Barolar Birligi Baskanligina basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren bes gun icinde Turkiye Barolar Birligi Baskanliginin ilaninda gosterilen yer ve zamanda baro baskanlari tarafindan secim yapilir. Her bir baro baskaninin ancak bir aday icin oy kullanabilecegi(Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) bu secimde, en fazla oy alan uc kisi aday gosterilmis sayilir.
c) (a) ve (b) bentleri uyarinca yapilan secimlerin sonucunda aday gosterilmis sayilanlarin isimleri secimin yapildigi gunu takip eden gun Sayistay ve Turkiye Barolar Birligi baskanliklarinca Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligina bildirilir.
c) (c) bendi uyarinca yapilan bildirimden itibaren on gun icinde Turkiye Buyuk Millet Meclisinde secim yapilir. Her bos uyelik icin yapilacak secimde, ilk oylamada uye tamsayisinin ucte iki ve ikinci oylamada uye tamsayisinin salt cogunlugu aranir; ikinci oylamada salt cogunluk saglanamazsa bu oylamada en cok oy alan iki aday icin ucuncu oylama yapilir; ucuncu oylamada en fazla oy alan aday uye secilmis olur.
Cumhurbaskani, birer uyeyi Yargitay ve Danistay kontenjanlarindan olan ilk uyeliklerin bosalmasindan sonra Yuksekogretim Kurulunun kendi uyesi olmayan yuksekogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda gorev yapan ogretim uyeleri arasindan gosterecegi ucer aday icinden secer.
Anayasa Mahkemesi uyeligine aday gosteren kurumlarin halen mevcut uyeleri ile kendi kontenjanlarindan secilmis yedek uyeler, tamamlama seciminde goz onunde bulundurulur.
Anayasa Mahkemesinde halen belli gorevlere secilmis olanlarin bu sifatlari secilmis olduklari surenin sonuna kadar devam eder. Bu Kanunun yururluge girdigi tarihte uye olanlar yas haddine kadar gorevlerine devam ederler.
Bireysel basvuruya iliskin gerekli duzenlemeler iki yil icinde tamamlanir. Uygulama kanununun yururluge girdigi tarihten itibaren bireysel basvurular kabul edilir.
GECiCi MADDE 19
Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren otuz gun icinde asagida belirtilen esas ve usuller dahilinde Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu uyeleri secilir:
a) Cumhurbaskani, hakimlik meslegine alinmasina engel bir hali olmayan; yuksekogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda en az onbes yildan beri gorev yapan ogretim uyeleri, ust kademe yoneticileri ile meslekte fiilen onbes yilini doldurmus avukatlar arasindan dort uye secer. Cumhurbaskani, ust kademe yoneticileri arasindan sececegi Kurul uyesini, bakanlik, mustesarlik, mustesar yardimciligi, valilik, Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi, kamu kurum ve kuruluslarinda genel mudurluk veya teftis kurulu baskanligi gorevlerini yapanlar arasindan secer. (Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir)
b) Yargitay Genel Kurulu, Yargitay uyeleri arasindan uc asil ve uc yedek uye secer. Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren yedi gun icinde Yargitay Birinci Baskani adaylik basvurusunu ilan eder. Ilan tarihinden itibaren yedi gun icinde adaylar Birinci Baskanliga basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren onbes gun icinde Yargitay Genel Kurulu secim yapar. Her Yargitay uyesinin sadece bir aday icin oy kullanabilecegi (Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) secimde, en fazla oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilmis olur.
c) Danistay Genel Kurulu, Danistay uyeleri arasindan iki asil ve iki yedek uye secer. Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren yedi gun icinde Danistay Baskani adaylik basvurusunu ilan eder. Ilan tarihinden itibaren yedi gun icinde adaylar Baskanliga basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren onbes gun icinde Danistay Genel Kurulu secim yapar. Her Danistay uyesinin sadece bir aday icin oy kullanabilecegi secimde, en fazla oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilmis olur.
c) Turkiye Adalet Akademisi Genel Kurulu, kendi uyeleri arasindan, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kuruluna bir asil ve bir yedek uye secer. Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren yedi gun icinde Turkiye Adalet Akademisi Baskani adaylik basvurusunu ilan eder. Ilan tarihinden itibaren yedi gun icinde adaylar Baskanliga basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren onbes gun icinde Turkiye Adalet Akademisi Genel Kurulu secim yapar. Her uyenin sadece bir aday icin oy kullanabilecegi (Anayasa Mahkemesi'nce cikarilmistir) secimde, en fazla oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilmis olur.
d) Yedi asil ve dort yedek uye birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis olan adli yargi hakim ve savcilari arasindan, adli yargi hakim ve savcilari tarafindan Yuksek Secim Kurulunun yonetim ve denetiminde secilir. Bu Kanunun yururluge girdigi tarihten itibaren bes gun icinde Yuksek Secim Kurulu adaylik basvurularini ilan eder. Ilan tarihinden itibaren uc gun icinde adaylar Yuksek Secim Kuruluna basvurur. Basvuru tarihinin sona erdigi gunden itibaren iki gun icinde Yuksek Secim Kurulu adaylarin basvurularini inceler ve aday listesini belirleyerek ilan eder. Takip eden iki gun icinde bu listeye karsi itiraz edilebilir. Itiraz suresinin sona erdigi gunden itibaren iki gun icinde itirazlar incelenir, sonuclandirilir ve kesin aday listesi ilan edilir. Yuksek Secim Kurulunun kesin aday listesini ilan ettigi tarihten sonraki ikinci Pazar gunu her ilde, il secim kurulunun yonetim ve denetimi altinda yapilacak secimlerde, o ilde ve ilcelerinde gorev yapan hakim ve savcilar oy kullanir. Il secim kurullari o ilde oy kullanacak hakim ve savcilarin sayisina gore sandik kurullari olusturur. Sandik kurullarinin islem, tedbir ve kararlarina karsi yapilan sikayet ve itirazlar il secim kurulunca karara baglanir. Adaylar propaganda yapamazlar; sadece, Yuksek Secim Kurulu tarafindan belirlenen usul ve esaslar cercevesinde ozgecmislerini bu is icin tahsis edilmis bir internet sitesinde yayimlayabilirler. Bu secimlerde her secmen sadece bir aday icin oy kullanabilir.Secimlerde en cok oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilmis olur. Kullanilacak oy pusulalariyla ilgili diger hususlar Yuksek Secim Kurulu tarafindan belirlenir. Yuksek Secim Kurulu, oy pusulalarini kendisi bastirabilecegi gibi gerektiginde uygun gorecegi il secim kurullari vasitasiyla bastirmaya da yetkilidir. Yapilacak secimlerde, 26/4/1961 tarihli ve 298 sayili Secimlerin Temel Hukumleri ve Secmen Kutukleri Hakkinda Kanunun bu bende aykiri olmayan hukumleri uygulanir.
e) c asil ve iki yedek uye birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis idari yargi hakim ve savcilari arasindan, idari yargi hakim ve savcilari tarafindan Yuksek Secim Kurulunun yonetim ve denetiminde secilir. Bolge idare mahkemelerinin bulundugu illerde, il secim kurulunun yonetim ve denetimi altinda yapilacak bu secimlerde, o bolge idare mahkemesinde ve yargi cevresi icerisinde kalan yerlerde gorev yapan idari yargi hakim ve savcilari oy kullanir. Bu secimler hakkinda da (d) bendi hukumleri uygulanir.
Birinci fikranin (a), (c), (d) ve (e) bentleri uyarinca secilen Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulunun asil uyeleri bu Kanunun yururluge girdigi tarihten sonraki otuzuncu gunu takip eden is gunu gorevlerine baslarlar.
Bu Kanunun yururluge girdigi tarihte, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulunun Yargitay ve Danistaydan gelen asil ve yedek uyelerinin gorevleri, secilmis olduklari surenin sonuna kadar devam eder. Bunlardan, Yargitaydan gelen uyelerden gorev suresini tamamlayanlarin yerine birinci fikranin (b) bendi uyarinca secilenler; Danistaydan gelen uyelerden gorev suresini tamamlayanlarin yerine birinci fikranin (c) bendi uyarinca secilenler, sirayla goreve baslarlar.
Birinci fikranin (b) ve (c) bentleri uyarinca secilen uyelerden, ucuncu fikra uyarinca goreve baslayanlarin gorev suresi, birinci fikranin (a), (c), (d) ve (e) bentleri uyarinca secilen diger Kurul uyelerinin gorev suresinin bittigi tarihte sona erer.
Ilgili kanunlarda gerekli duzenlemeler yapilincaya kadar, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kuruluna secilen asil uyeler, Yargitay daire baskani icin ilgili mevzuatinda ongorulen tum mali ve sosyal haklar ile emeklilik hakkindan aynen yararlanirlar.
Ayrica, Kurulun Baskani disindaki asil uyelerine, (30000) gosterge rakaminin memur ayliklarina uygulanan katsayi ile carpimi sonucu bulunacak miktarda aylik ek tazminat odenir.
Ilgili kanunlarda duzenleme yapilincaya kadar, Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu;
a) Anayasa hukumlerine aykiri olmamak kaydiyla, yururlukteki kanun hukumlerine gore Kurul seklinde calisir.
b) Ikinci fikra uyarinca asil uyelerinin goreve basladigi tarihten itibaren bir hafta icinde Adalet Bakaninin baskanliginda toplanir ve bir gecici Baskanvekili secer.
c) En az onbes uye ile toplanir ve uye tam sayisinin salt cogunlugu ile karar verir.
c) Sekreterya hizmetleri Adalet Bakanligi tarafindan yurutulur.
Kurul mufettisleri ile adalet mufettisleri atanincaya kadar, mevcut adalet mufettisleri, Kurul mufettisi ve adalet mufettisi sifatiyla gorev yaparlar.
Bu madde hukumleri, ilgili kanunlarda gerekli duzenlemeler yapilincaya kadar uygulanir.'
12 Eylul 2010 Referanduma Gidecek Olan Anayasa Maddeleri Neler
Cumhurbaskani Abdullah Gul Anayasa Paketi'ni onayladi. Rreferanduma hangi duzenlemeler gidecek?
Karar Resmi Gazete'de yayimlandiktan sonra Yuksek Secim Kurulu referandum tarihini belirleyecek. Peki siyasetin son bir ayina damga vuran Anayasa Degisiklik Paketi'nde referanduma sunulacak duzenlemeler neler?
Cumhurbaskani Gul'un halkoyuna sunulmak uzere yayimlanmasi icin Basbakanliga gonderdigi, "Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin Bazi Maddelerinde Degisiklik Yapilmasi Hakkinda Kanun" su duzenlemeleri iceriyor:
12 Eylul 2010 Referandum DUZENLEMELERi
Kadin-erkek esitligi konusunda alinacak tedbirler, Anayasanin esitlik ilkesine aykiri olarak yorumlanamayacak. Cocuklar, yaslilar ve ozurluler ile harp ve vazife sehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler icin alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri sayilmayacak.
KiSiSEL VERiLERiN KORUNMASi
Herkes kendisi ile ilgili kisisel verilerin korunmasini isteme hakkina sahip olacak. Bu hak, kisinin kendisiyle ilgili kisisel veriler hakkinda bilgilendirme, bu verilere erisme, bunlarin duzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaclari dogrultusunda kullanilip kullanilmadigini ogrenmeyi de kapsayacak. Kisisel veriler ancak kanunda ongorulen hallerde veya kisinin acik rizasi ile islenebilecek.
YURT DiSiNA CiKiS YASAGi
Yurt disina cikma hurriyeti, ancak suc sorusturmasi veya kovusturmasi nedeniyle ve hakim karariyla sinirlandirabilecek.
COCUK iSTiSMARi
Her cocuk, korunma ve bakimdan yararlanma, yuksek yararina acikca aykiri olmadikca ana ve babasi ile kisisel ve dogrudan iliski kurma ve surdurme hakkina sahip olacak. Devlet, her turlu istismara karsi cocuklari koruyucu tedbirleri alacak.
SENDiKA VE TOPLU SOZLESME
Ayni is kolunda birden fazla sendikaya uye olunabilecek.
Memurlara ve diger kamu gorevlilerine toplu sozlesme yapma hakki taninacak. Toplu sozlesme yapilmasi sirasinda uyusmazlik cikmasi halinde, taraflar Kamu Gorevlileri Kuruluna basvurabilecek. Kurul kararlari, kesin ve toplu sozlesme hukmunde olacak. Toplu sozlesme emeklilere de yansitilacak.
Greve katilan iscilerin ve sendikanin kasitli veya kusurlu hareketleri sonucu grev uygulanan is yerinde neden olduklari maddi zarardan sendika sorumlu tutulamayacak. Siyasi amacli grev ve lokavt, dayanisma grevi ve lokavti, genel grev ve lokavt, is yeri isgali, is yavaslatma, verim dusurme ve diger direnislere iliskin yasaklar kaldirilacak.
KAMU DENETCiLiGi KURUMU
"Kamu Denetciligi Kurumu" (ombudsmanlik) olusturulacak. Kurum, TBMM Baskanligina bagli olarak kurulacak ve idarenin isleyisi ile ilgili sikayetleri inceleyecek. Kamu basdenetcisi TBMM tarafindan gizli oyla ve 4 yil icin secilecek.
Milletvekilliginin dusurulmesi uygulamasi kaldirilacak.
TBMM Baskanlik Divani 2. donem sonuna kadar gorev yapacak.
YUKSEK ASKERi SURA KARARLARi
Yuksek Askeri Suranin (YAS) terfi islemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayirma haric, her turlu ilisik kesme kararlarina karsi yargi yolu acilacak.
idari yargi, idari eylem ve islemlerin hukuka uygunlugunun denetimi ile sinirli olacak, "yerindelik denetimi" yapilamayacak.
TOPLU SOZLESME HAKKi
Memurlara verilen uyarma ve kinama cezalari yargi denetimine acilacak.
Adalet hizmetleri ile savcilarin idari gorevleri yonunden Adalet Bakanliginca denetimi, adalet mufettisleri ile hakim ve savci mesleginden olan ic denetciler; arastirma, inceleme ve sorusturma islemleri ise adalet mufettislerince yapilacak.
ASKERi YARGi
Askeri yarginin gorev alani yeniden belirlenecek. Askeri yargi, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafindan yurutulecek. Askeri mahkemeler, asker kisiler tarafindan islenen askeri suclar ile bunlarin asker kisiler aleyhine veya askerlik hizmet ve gorevleriyle ilgili olarak isledikleri suclara ait davalara bakmakla gorevli olacak.
Devletin guvenligine, anayasal duzene ve duzenin isleyisine karsi suclara ait davalar, her durumda adliye mahkemelerinde gorulecek.
Siviller, savas hali disinda askeri mahkemelerde yargilanamayacak.
ANAYASA MAHKEMESiNiN YAPiSi
Anayasa Mahkemesi yeniden yapilandirilacak. Halen 11 asil 4 yedek uyeli Anayasa Mahkemesi, 17 asil uyeden olusacak. TBMM, 2 uyeyi, Sayistay Genel Kurulunun gosterdigi 3'er aday arasindan, 1 uyeyi ise baro baskanlarinin avukatlar arasindan gosterecegi 3 aday arasindan gizli oyla sececek.
Cumhurbaskani, 3 uyeyi Yargitay, 2 uyeyi Danistay, 1 uyeyi Askeri Yargitay, 1 uyeyi Askeri Yuksek idare Mahkemesince gosterilecek 3'er aday icinden; en az ikisi hukukcu olmak uzere 3 uyeyi ise YOK'un kendi uyesi olmayan yuksek ogretim kurumlari ogretim uyeleri arasindan gosterecegi 3'er aday icinden sececek. Cumhurbaskani, 4 uyeyi de ust kademe yoneticileri, serbest avukatlar, 1. sinif hakim ve savcilar ile en az 5 yil raportorluk yapmis Anayasa Mahkemesi raportorleri arasindan belirleyecek.
Anayasa Mahkemesi iki bolum ve Genel Kurul halinde calisacak. Bolumler, baskanvekilinin baskanliginda 4 uyenin katilimi ile toplanacak. Genel Kurul ise mahkeme baskaninin veya baskanin belirleyecegi baskanvekilinin baskanliginda en az 12 uye ile toplanacak. Bolumler ve genel kurul, kararlarini salt cogunluk ile alacak.
Siyasi partilere iliskin dava ve basvurulara, iptal ve itiraz davalari ile Yuce Divan sifatiyla yurutulecek yargilamalara, Genel Kurul bakacak.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa degisikliginde iptale, siyasi partilerin kapatilmasina ya da devlet yardimindan yoksun birakilmasina karar verilebilmesi icin toplantiya katilan uyelerin ucte iki oy cokluguyla karar alacak.
Sekil bozukluguna dayali iptal davalari, Anayasa Mahkemesince oncelikle incelenip karara baglanacak.
Anayasa Mahkemesi, Yuce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri, dosya uzerinden inceleyecek. Ancak, bireysel basvurularda durusma yapilmasina karar verilebilecek. Mahkeme, gerekli gordugu hallerde sozlu aciklamalarini dinlemek uzere ilgilileri ve konu uzerinde bilgisi olanlari cagirabilecek, siyasi partilerin kapatilmasina iliskin davalarda, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisindan sonra kapatilmasi istenen siyasi partinin genel baskanliginin veya tayin edecegi bir vekilin savunmasini dinleyecek.
Anayasa Mahkemesi uyeleri arasindan gizli oyla ve uye tamsayisinin salt cogunlugu ile 4 yil icin bir baskan ve iki baskanvekili secilecek. Gorev suresi bitenler yeniden secilebilecek.
Anayasa Mahkemesi uyeleri 12 yil icin secilecek. Bir kisi 2 defa uyelige secilemeyecek. 12 yildan once yas sinirini dolduran uye emekliye ayrilacak.
Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek uyeleri "asil uye" sifatini kazanacak.
YUCE DiVAN
Anayasa Mahkemesine kisisel basvuru yapilabilecek.
Meclis Baskani, Genelkurmay Baskani, kuvvet komutanlari ile Jandarma Genel Komutani da gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divanda yargilanacak. Yuce Divan kararlarina karsi yeniden inceleme basvurusu yapilabilecek. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucu verdigi kararlar kesin olacak.
Askeri Yargitay ve Askeri Yuksek idare Mahkemesi uyeleri icin "hakimlik teminati" gecerli olacak.
HSYK'NiN YAPiSi
Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu (HSYK) yeniden yapilandirilacak. HSYK'nin halen 7 olan uye sayisi 22'e, 5 olan yedek uye sayisi ise 12'a cikarilacak. HSYK, 3 daire halinde calisacak.
HSYK'nin Baskani, Adalet Bakani olmaya devam edecek. Adalet Bakanligi Mustesarinin Kurulda yer almasi uygulamasi da surecek.
Kurulun, 4 asil uyesi, yuksek ogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda gorev yapan ogretim uyeleri, ust kademe yoneticileri ile avukatlar arasindan Cumhurbaskaninca; 3 asil ve 3 yedek uyesi, Yargitay uyeleri arasindan Yargitay Genel Kurulunca; 2 asil ve 2 yedek uyesi, Danistay uyeleri arasindan Danistay Genel Kurulunca; 1 asil ve 1 yedek uyesi, Turkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi uyeleri arasindan; 7 asil ve 4 yedek uyesi, birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis adli yargi hakim ve savcilari arasindan adli yargi hakim ve savcilarinca; 3 asil ve 2 yedek uyesi idari yargi hakim ve savcilari arasindan idari yargi hakim ve savcilarinca dort yil icin secilecek. Suresi biten uyeler yeniden secilebilecek.
Kurul uyeligi secimi, uyelerin gorev suresinin dolmasindan onceki 60 gun icinde yapilacak.
Kurulun "meslekten cikarma" cezasina iliskin kararlarina itiraz yolu getirilecek. Kurulun diger kararlarina karsi yargi mercilerine basvurulamayacak.
HSYK'nin mevcut asil ve yedek uyelerinin gorevleri, secildikleri surenin sonuna kadar devam edecek.
GECiCi 15. MADDE
"Ekonomik ve Sosyal Konsey" Anayasa kapsamina alinacak.
12 Eylul donemindeki Milli Guvenlik Konseyi uyeleri ile bu donemde kurulan hukumetler ve Danisma Meclisi'nde gorev alanlarin yargilanmasini onleyen gecici 15. maddesi yururlukten kaldirildi.
ANAYASA PAKETiNiN TAM METNi |
| AK Parti Grup Baskanvekili Bekir Bozdag ve bir grup milletvekili, Anayasa degisikligi teklifini TBMM Baskanligina sundu. iste tam metin |
|
|
|
|
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASASININ BAZI MADDELERiNDE DEGiSiKLiK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLiFi
MADDE 1- 7/11/1982 tarihli ve 2709 sayili Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 10 uncu maddesinin ikinci fikrasinin sonuna'Bu maksatla alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri olarak yorumlanamaz.' cumlesi ve ayni maddeye ikinci fikradan sonra gelmek uzere asagidaki fikra eklenmis, devamindaki fikralar buna gore teselsul ettirilmistir.
'Cocuklar, yaslilar ve engelliler gibi ozel surette korunmasi gerekenler icin alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri sayilamaz.'
MADDE 2- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 20 nci maddesine asagidaki fikra eklenmistir.
'Herkes, kendisiyle ilgili kisisel verilerin korunmasini isteme hakkina sahiptir. Bu hak; kisinin kendisiyle ilgili kisisel veriler hakkinda bilgilendirilme, bu verilere erisme, bunlarin duzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaclari dogrultusunda kullanilip kullanilmadigini ogrenmeyi de kapsar. Kisisel veriler, ancak kanunda ongorulen hallerde veya kisinin acik rizasiyla islenebilir. Kisisel verilerin korunmasina iliskin esas ve usuller kanunla duzenlenir.'
MADDE 3- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 23 uncu maddesinin ucuncu fikrasi asagidaki sekilde degistirilmistir.
'Vatandasin yurt disina cikma hurriyeti, ancak suc sorusturmasi veya kovusturmasi sebebiyle hakim kararina bagli olarak sinirlanabilir.'
MADDE 4- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 41 inci maddesinin kenar basligi'I. Ailenin korunmasi ve cocuk haklari' seklinde degistirilmis ve maddeye asagidaki fikralar eklenmistir.
'Her cocuk, yeterli himaye ve bakimdan yararlanma, yuksek yararina acikca aykiri olmadikca, ana ve babasiyla kisisel ve dogrudan iliski kurma ve surdurme hakkina sahiptir.
Devlet, her turlu istismara ve siddete karsi cocuklari koruyucu tedbirleri alir.'
MADDE 5- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 51 inci maddesinin dorduncu fikrasi yururlukten kaldirilmistir.
MADDE 6- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 53 uncu maddesinin kenar basligi'A. Toplu is sozlesmesi ve toplu sozlesme hakki' seklinde degistirilmis, ucuncu ve dorduncu fikralari yururlukten kaldirilmis ve maddeye asagidaki fikralar eklenmistir.
'Memurlar ve diger kamu gorevlileri, toplu sozlesme yapma hakkina sahiptirler.
Toplu sozlesme yapilmasi sirasinda uyusmazlik cikmasi halinde taraflar Uzlastirma Kuruluna basvurabilir. Uzlastirma Kurulu kararlari kesindir ve toplu sozlesme hukmundedir.
Toplu sozlesme hakkinin kapsami, istisnalari, toplu sozlesmeden yararlanacaklar, toplu sozlesmenin yapilma sekli, usulu ve yururlugu, toplu sozlesme hukumlerinin emeklilere yansitilmasi, Uzlastirma Kurulunun teskili, calisma usul ve esaslari ile diger hususlar kanunla duzenlenir.'
MADDE 7- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 54 uncu maddesinin ucuncu ve yedinci fikralari yururlukten kaldirilmistir.
MADDE 8- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 69 uncu maddesinin ucuncu, dorduncu ve yedinci fikralari asagidaki sekilde degistirilmis, altinci fikrasinin sonuna'Meclis calismalarindaki oy ve sozler, Mecliste ileri surulen dusunceler ile idarenin eylem ve islemleri, odaklasmanin tespitinde gozetilemez.' cumlesi eklenmis, dokuzuncu fikrasindaki'bes yil' ibaresi'uc yil' seklinde degistirilmis, altinci ve dokuzuncu fikralarindaki'temelli' sozcukleri, onuncu fikrasindaki'temelli olarak' ibaresi ile besinci ve sekizinci fikralari yururlukten kaldirilmistir.
'Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaclarina uygun olmasi gereklidir. Bu kuralin uygulanmasi kanunla duzenlenir. Siyasi partilerin mali denetimi Sayistay tarafindan yapilir. Sayistayca siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunlugunun tespiti, bu hususun denetim yontemleri ve aykirilik halinde uygulanacak yaptirimlar kanunda gosterilir. Sayistayin bu denetim sonunda verecegi kararlar kesindir.
Siyasi partilerin kapatilmasina iliskin davalar, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisinin talebi uzerine, talebin Turkiye Buyuk Millet Meclisine ulastigi tarihte Mecliste grubu bulunan her bir siyasi partinin beser uye ile temsil edildigi ve Meclis Baskaninin baskanliginda olusturulacak Komisyonun uye tam sayisinin ucte iki cogunlugu ve gizli oyla verecegi izin uzerine acilir ve Anayasa Mahkemesince kesin olarak karara baglanir. Komisyonun kararlari, yargi denetimi disindadir. izin talebinin Meclise ulasmasindan itibaren otuz gun icinde Komisyon olusturulur ve Komisyon, kararini izin talebinin Meclise ulasmasindan itibaren en gec altmis gun icinde verir. Meclisteki siyasi parti gruplarinca, izin talebiyle ilgili gorusme yapilamaz ve karar alinamaz. izin talebini karara baglayacak Komisyonunun olusumu, izin talebinin gorusulme usul ve esaslari Meclis ictuzuguyle duzenlenir.'
'Anayasa Mahkemesi, yukaridaki fikraya gore kapatma yerine, dava konusu fiillerin agirligina gore ilgili siyasi partinin Devlet yardimindan kismen veya tamamen yoksun birakilmasina karar verebilir. Devlet yardimindan yoksun birakilma, bagli oldugu kapatma davasinin ve kararinin usulune tabi olup tek basina dava konusu yapilamaz.'
MADDE 9- Turkiye Cumhuriyeti Anayasasinin 74 uncu maddesinin kenar basligi'VII. Dilekce, bilgi edinme ve kamu denetcisine basvurma hakki' seklinde degistirilmis, maddenin ucuncu fikrasi yururlukten kaldirilmis ve maddeye asagidaki fikralar eklenmistir.
'Herkes bilgi edinme ve kamu denetcisine basvurma hakkina sahiptir.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligina bagli olarak kurulan Kamu Denetciligi Kurumu idarenin isleyisiyle ilgili sikayetleri inceler.
Kamu Basdenetcisi Turkiye Buyuk Millet Meclisi tarafindan gizli oyla dort yil icin secilir. ilk iki oylamada uye tamsayisinin ucte iki ve ucuncu oylamada uye tamsayisinin salt cogunlugu aranir.Ucuncu oylamada salt cogunluk saglanamazsa, bu oylamada en cok oy alan iki aday icin dorduncu oylama yapilir; dorduncu oylamada en fazla oy alan aday secilmis olur.
|
|
